สธ. โชว์การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกล (Robotic Telesurgery) ระหว่าง รพ.นพรัตนราชธานี และรพ.มหาราชนครราชสีมา ระยะทางกว่า 250 กิโลเมตร ถือเป็นครั้งแรกของประเทศไทย หลังประสบความสำเร็จในการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลข้ามประเทศกับจีน เบื้องต้นรักษาคนไข้โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก ครอบคลุม 3 สิทธิรักษา ด้าน ผอ.รพ.นพรัตนฯ เผยมีแคมเปญให้สิทธิรักษาฟรี “เบิกจ่ายตรง-UC”
วันที่ 24 ส.ค.2569 ที่โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กทม. นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธานในพิธีเปิดการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกล (Robotic Telesurgery) ครั้งแรกในประเทศไทย โดยมี คณะที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข นพ.ณัฐพงศ์ วงศ์วิวัฒน์ อธิบดีกรมการแพทย์ นพ.ปิยวัฒน์ เลาวหุตานนท์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี ร่วมเปิดงานครั้งนี้
นายพัฒนา กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุข(สธ.)มีนโยบายส่งเสริมการนําเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการแพทย์มายกระดับระบบบริการสุขภาพ ควบคู่กับการพัฒนาศูนย์ความเป็นเลิศด้านการแพทย์เฉพาะทางให้มีศักยภาพในระดับสากล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนว่าทุกคนจะได้รับบริการทางการแพทย์ที่ได้มาตรฐาน แม่นยํา และปลอดภัยอย่างเท่าเทียมกัน
การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลระหว่างโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กรุงเทพมหานคร และโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ถือเป็นก้าวประวัติศาสตร์ของวงการแพทย์ไทย หลังประสบความสำเร็จในการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลข้ามประเทศกับจีน ซึ่งนอกจากจะสะท้อนถึงศักยภาพและความพร้อมด้านเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูงของกรมการแพทย์แล้ว ยังเป็นต้นแบบในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและพัฒนาเครือข่ายการผ่าตัดทางไกลของประเทศในอนาคตด้วย
ผ่าตัดได้แบบเรียลไทม์ระยะห่าง 250 กิโลเมตร
การทำศัลยกรรมผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมากด้วยหุ่นยนต์ทางไกลโดยตัวผู้ป่วยรับการผ่าตัดอยู่ที่โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา (โคราช) ซึ่งมีทีมแพทย์ประจำอยู่ในห้องผ่าตัดที่นั่นคอยอำนวยความสะดวกด้วย ส่วนทางด้านแพทย์ผู้ลงมือผ่าตัดหลักจะประจำการและควบคุมเครื่องอยู่ที่โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี ระยะทางห่างกันราว 250 กิโลเมตร
เชื่อมต่อกันด้วยระบบอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงที่มีความหน่วงของสัญญาณต่ำมากเพียงประมาณ 22 มิลลิวินาที ทำให้แพทย์สามารถมองเห็นภาพในห้องผ่าตัดได้แบบเรียลไทม์จนแทบไม่รู้สึกถึงความหน่วง ซึ่งแตกต่างจากการทดสอบผ่าตัดทางไกลไปยังประเทศจีนในครั้งก่อนหน้าที่มีความหน่วงสัญญาณราว 100-1,000 มิลลิวินาที หรือประมาณ 1 วินาที
นายพัฒนา กล่าวอีกว่า แนวทางการขยายเทคโนโลยีหุ่นยนต์ผ่าตัดไปยังโรงพยาบาลต่างๆ เป็นนโยบายหลักของกระทรวงสาธารณสุขที่จะขยายบริการด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยีหุ่นยนต์ผ่าตัด (Robotic Surgery) ให้มีความแพร่หลายมากขึ้น เนื่องจากเทคโนโลยีนี้ช่วยลดค่าใช้จ่ายทางอ้อมลงได้หลายด้าน เริ่มตั้งแต่การลดระยะเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางของคณะแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ป่วยในต่างจังหวัดไม่จำเป็นต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางไกลเข้ามาในกรุงเทพฯ หรือโรงพยาบาลประจำจังหวัดขนาดใหญ่เพื่อรับการรักษา นอกจากนี้ ยังช่วยร่นระยะเวลาการพักฟื้นของตัวผู้ป่วยและช่วยลดความซับซ้อนของเคสผ่าตัดต่างๆ ลงไปได้ด้วย โดยตั้งเป้าว่าจะขยายบริการนี้ให้เข้าถึงและครอบคลุมประชากรให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
จัดซื้อเทคโนโลยีราคาสูงต้องดูความจำเป็นของ รพ.
ผู้สื่อข่าวถามถึงการศึกษาความคุ้มทุนและความพร้อมของโรงพยาบาลในต่างจังหวัดในการรองรับเทคโนโลยีที่มีราคาสูง นายพัฒนา กล่าวว่า หากนำหุ่นยน์ผ่าตัดราคาแพงไปลงในโรงพยาบาลขนาดเล็กจนเกินไปอาจจะไม่สมเหตุสมผลในเชิงความคุ้มทุน ดังนั้น จึงจำเป็นต้องพิจารณาติดตั้งในโรงพยาบาลต่างจังหวัดที่มีศักยภาพเพียงพอ ควบคู่ไปกับการฝึกอบรมพัฒนาทักษะของบุคลากรทางการแพทย์ด้วย
ส่วนแนวทางว่าจะเลือกใช้วิธีจัดซื้อขาดหรือการเช่าใช้นั้น ถือเป็นประเด็นที่จะต้องประเมินและพิจารณาเป็นรายกรณีและรายโรงพยาบาล โดยอ้างอิงจากความหนาแน่นและจำนวนปริมาณของผู้ป่วยที่จะเข้ามาใช้งานเครื่อง
ยกตัวอย่างเช่น ที่โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี ได้นำเครื่องนี้เข้ามาติดตั้งออนบอร์ดใช้งานจริงได้ประมาณ 4-5 เดือน และสามารถทำเคสผ่าตัดไปได้แล้วถึง 52 เคส ซึ่งโดยปกติหากแพทย์ได้ทดลองทำเคสสะสมราว 20-30 เคส ก็จะเริ่มมีความคล่องตัว ชำนาญ และมีทักษะในการใช้งานที่ดีมากแล้ว ส่วนที่โรงพยาบาลมหาราชฯ โคราชนั้น ปัจจุบันสามารถดำเนินงานผ่าตัดไปได้มากกว่า 90 เคส หรือเกือบ 100 เคสแล้ว
เล็งขยายผลเครือข่าย รพศ.แต่ละเขตสุขภาพ
นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกล เป็นโอกาสให้บุคลากรทางการแพทย์ในส่วนภูมิภาคได้พัฒนาศักยภาพ ซึ่งจะมีการขยายผลไปยังเครือข่ายโรงพยาบาลศูนย์(รพศ.) ในแต่ละเขตสุขภาพต่อไป เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ให้ประชาชนทั่วประเทศได้เข้าถึงเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูงที่มีคุณภาพและมีความปลอดภัย โดยในวันนี้เป็นการผ่าตัดผู้ป่วยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากของโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โดยคณะแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้แก่ นพ.นิพนธ์ ศุภรัตนชาติพันธ์ และนพ.ธนาธร เติมไกรศรี ร่วมกับ นพ.พีรดนย์ สาเพิ่มทรัพย์ ซึ่งควบคุมการผ่าตัดผ่านระบบทางไกลจากโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กรุงเทพมหานคร ระยะทางประมาณ 250 กิโลเมตร
รพ.นพรัตนผ่าตัดแล้ว 52 รายตั้งแต่ ธ.ค.68
ด้าน น.พ.ณัฐพงศ์ วงศ์วิวัฒน์ อธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวเสริมว่า กรมการแพทย์มุ่งมั่นพัฒนาระบบบริการการแพทย์เฉพาะทางอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการแพทย์สมัยใหม่มาปรับใช้เพื่อประโยชน์สูงสุดของประชาชน โดยโรงพยาบาลนพรัตนราชธานีได้เริ่มให้บริการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2568 ทำการผ่าตัดไปแล้ว 52 ราย ครอบคลุม 3 สาขาหลัก ได้แก่ สูตินรีเวช (มะเร็งมดลูกและรังไข่) ศัลยกรรมทั่วไป (มะเร็งตับอ่อน มะเร็งกระเพาะอาหาร และมะเร็งลำไส้ใหญ่) และศัลยกรรมระบบทางเดินปัสสาวะ (มะเร็งต่อมลูกหมากและมะเร็งในไต) โดยการผ่าตัดสำเร็จทุกราย นอกจากนี้ ยังได้แสดงศักยภาพในการเชื่อมต่อทีมผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลข้ามประเทศ กับ West China Hospital ประเทศจีน ระยะทางประมาณ 3,000 กิโลเมตร โดยเมื่อวันที่ 21 เมษายน 2569 เป็นการผ่าตัดนิ่วในถุงน้ำดี และวันที่ 25 มิถุนายน 2569 เป็นการผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมาก
นพ.ปิยวัฒน์ เลาวหุตานนท์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กล่าวว่า สำหรับสิทธิการรักษาด้วยหุ่นยนต์ผ่าตัดยังไม่ครอบคลุมทุกโรค โดยในกลุ่มโรคมะเร็งต่อมลูกหมากสามารถเบิกได้ตามสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือเบิกสิทธิบัตรทองได้ฟรี แต่ต้องเป็นไปตามข้อบ่งชี้ รวมถึงประกันสังคม และสิทธิสวัสดิการข้าราชการ เบิกจ่ายตรง ต้องเป็นไปตามข้อบ่งชี้ของแพทย์ โดยขณะนี้ รพ.นพรัตนราชธานี มีแคมเปญพิเศษสำหรับคนไข้โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก ที่อยู่ในสิทธิเบิกจ่ายตรง และสิทธิบัตรทองสามารถใช้สิทธิบริการผ่าตัดหุ่นยนต์ได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ที่มา: https://www.hfocus.org/content/2026/08/39242